Odporność psychiczna (mental toughness) – kompetencja na dzisiejsze czasy?

Odporność można nabyć. Chociaż na odporność psychiczną nie ma szczepionki, można ją budować i wzmacniać – i jest to świetna wiadomość!

Każdego dnia ludzi spotykają różne wyzwania, stresujące sytuacje czy niespodziewane zmiany, a tempo tych przemian stale narasta. Sposób, w jaki na nie reagujemy, w dużej mierze zależy od naszej odporności psychicznej (mental toughness). Czy zatem odporność psychiczna jest kompetencją na dzisiejsze czasy?

Bycie odpornym nie oznacza bycia twardym czy ciągle dzielnym, ale świadomym i elastycznym. Koncept ten doskonale odzwierciedla to, do czego dążymy w procesie rozwoju: potrafimy elastycznie dostosować się do okoliczności, a po wymagającej sytuacji szybko „wracamy do siebie”. Aby to lepiej zobrazować, można wyobrazić sobie sprężynę: pod wpływem nacisku ugina się, ale gdy presja mija, natychmiast wraca do swojego pierwotnego kształtu.

Odporność psychiczna opisuje to, jak myślimy, a nie tylko jak się zachowujemy w obliczu wyzwań, stresu i presji. W najprostszym ujęciu jest to cecha osobowości, która skupia się na naszych wewnętrznych, psychicznych reakcjach. Działa jak filtr, przez który patrzymy na świat – określa sposób naszego myślenia w momencie, gdy dzieje się coś trudnego lub niespodziewanego.

Rozwój zamiast determinizmu

Odporność psychiczna jako cecha osobowości może podlegać zmianom, gdy jest aktywnie rozwijana. Nie jest z góry zdeterminowana ani nie jest cechą, z którą trzeba się wyłącznie urodzić. Można ją nabywać, rozwijać i uczyć się jej przez całe życie – kluczowa staje się tutaj samoświadomość oraz odpowiednie planowanie celów rozwojowych.

Badania naukowe wyraźnie pokazują, że odporność psychiczna ma potężny wpływ na efektywność i odpowiada za aż 25% różnic w osiągnięciach ludzi! W praktyce oznacza to, że mając te same umiejętności co inni, dzięki silnej psychice można działać nawet o jedną czwartą skuteczniej i rzadziej się poddawać. Ponadto osoby odporne psychicznie elastycznie dostosowują się do nowych sytuacji i wykazują się zwinnością w radzeniu sobie w obliczu zmian.

Jednocześnie osoby o wysokiej odporności psychicznej cieszą się lepszym zdrowiem psychicznym, rzadziej doświadczają stanów lękowych, a w codziennym życiu czują się po prostu szczęśliwsze i bardziej usatysfakcjonowane. Warto zatem starać się rozwijać tę cechę świadomie

Z czego składa się odporność?

Na odporność psychiczną składa się kilka elementów, takich jak poczucie kontroli nad własnym życiem i emocjami, nastawienie na podejmowanie ryzyka (czy determinacja w osiąganiu celów. Łącznie jest to osiem komponentów.

Odporność można mierzyć poprzez badanie samooceny kwestionariuszem online. Dzięki temu zyskuje się jasność co do swoich mocnych stron oraz obszarów wymagających pracy. Opisując tę cechę, zawsze poruszamy się na pewnym kontinuum. Na drugim końcu spektrum znajduje się tzw. wrażliwość psychiczna (mental sensitivity). Bycie osobą wrażliwą nie jest wadą. Osoby wrażliwe psychicznie również mogą odnosić ogromne sukcesy, o ile posiadają wysoką samoświadomość i wiedzą, jak o siebie zadbać.

Zrób krok do przodu i zbadaj swoją odporność psychiczną

Wybierz formę wsparcia dopasowaną do Twoich potrzeb:

Pakiet Podstawowy: Zbadaj swoją odporność psychiczną kwestionariuszem MTQPlus online i weź udział w sesji omówienia wyniku z określeniem kierunku rozwojowego (90 min.) Umów się

Pakiet Kompleksowy: Badanie MTQPlus do monitorowania odporności psychicznej + sesja informacji zwrotnej z określeniem celu rozwojowego (90 min.) + 5 indywidualnych spotkań rozwojowych (razem 6 spotkań) Umów się

autorka: Patrycja Łakomy

źródło: Clough, P. i Strycharczyk, D. (2024). 

Odporność psychiczna. Strategie i narzędzia rozwoju.